تاثیر موسیقی بر گیاهان واقعیت داره یا فقط یک افسانه هست؟ اصلا مگه گیاهان صدایی میشنوند که روی رشدشان تاثیری داشته باشه؟ افرادی که بسیار منطقی هستند، در برابر پاسخ مثبت به این سوال با این توجیه که گیاهان به اندازه انسان و حیوانات از قوه ادراک برخوردار نیستند، مقاومت میکنن. آنها معتقدند گیاه نمیتونه موسیقی رو بشنوه چه برسه به اینکه بخواهد به اون واکنش نشون بده.
در مقابل افرادی که نگاه رمانتیسمی یا رمانتیک وار به دنیا دارن، به احتمال بالا به این سوال پاسخ مثبت میدن. این افراد معتقدند گیاهان موجوداتی زنده هستن و هر موجود زنده ای میتونه انرژی های مثبت و منفی اطرافش رو درک کنه و بهشون واکنش نشون بده. آزمایشات و تحقیقات زیادی در مورد این موضوع انجام شده که در ادامه این مقاله از سایت گلت به بررسی و پاسخ علمی به این سوال خواهیم پرداخت.
آیا واقعا موسیقی بر رشد گیاهان تاثیری دارد؟
کارشناسان زیادی بر روی تاثیرات موسیقی بر روی رشد گیاهان تحقیق کردن تا صحت این موضوع رو به اثبات برسونن؛ مثلا یک گیاه رو در شرایط محیطی یکسان در گلخانه های جدا گانه قرار دادن. در گلخانه اول موزیک، گلخانه دوم جملات مثبت، در گلخانه سوم جملات منفی و در گلخانه چهارم شرایط کاملا سکوت رو برای گیاهان ایجاد کردن. بعد از گذشت یک دوره زمانی، بررسی ها نشون داد گیاهان در گلخانه هایی که جملات منفی برای گیاهان پخش شد و گلخانه ای کا کاملا در سکوت بود، رشد کمتری نسبت به دو گلخانه دیگر داشته اند. برای درک بهتر قدرت کلام و تاثیر موسیقی بر رشد گل و گیاه، شنیدن داستانی از جزایر اسرار آمیز سلیمان، خالی از لطف نیست.
جزایر سلیمان در اقیانوسیه شمال وانواتو قرار دارد و شامل ۶ جزیره اصلی و ۹۰۰ جزیره کوچک هست. به دلیل افسانه ها و داستان های عجیب غریبی که از این سرزمین شنیده میشه، بهش لقب جزایر اسرار آمیز رو دادن. یکی از داستان ها قدرت کلام بر روند رشد درختان هست که خلاصه وار براتون بازگو میکنم.
مردمان این سرزمین وقتی تصمیم به قطع یک درخت بزرگ و تنومند میگیرند، بجای اینکه خودشون رو به زحمت بندازن و با تبر و اره برقی به جان درخت بیفتند، از یک روش راحت تر به اسم نفرین درخت استفاده میکنند. (در گوگل با نام Curse Magic قابل سرچ هست) طبق این افسانه، عده زیادی از مردم نزدیک درخت شده و شروع به فریاد زدن میکنن و جمله های منفی مثل چقدر تو زشت هستی یا چقدر بزرگ و بد قواره ای رو تکرار میکنن. چند روز این کارو انجام بدن تا درخت از پا در بیاد و خشک بشه.

بررسی تاثیر موسیقی بر گیاهان در محیط آکادمیک
اولین تحقیق جدی و رسمی درباره تاثیرات موسیقی بر رشد گیاهان در سال ۱۹ ۶۲ توسط دکتر T.C. Singh رئیس رشته گیاهشناسی در دانشگاه آنامالیا صورت گرفت. این گیاه شناس هندی، تاثیر موسیقی بر گل و گیاه رو به دقت مورد آزمایش قرار داد. او در یک محیط کنترل شده برای گیاه حنا موسیقی پخش کرد و متوجه شد گیاهانی که در معرض پخش موسیقی بودن، نسبت به گیاهانی که در محیط معمولی بودن، ۲۰ درصد رشد بیشتری داشتن.
در ادامه برای اثبات تاثیر موسیقی بر رشد گیاهان، گیاهان مختلفی از جمله برنج، گل شفلرا، تنباکو، بادام زمینی و… مورد آزمایش با انواع موسیقی ها مثل فلوت، ویولن، هارمونیم و حتی رقص و آواز سنتی هندی قرار داد. در نهایت به این نتیجه رسید که ویولن تاثیر بیشتری بر روند رشد داره.
در همون سال ها یک محقق آمریکایی به اسم Dorothy Retallack آزمایش دیگه ای شبیه به آزمایش قبل انجام داد؛ او در محیط گلخانه برای انواع گیاهان ، موسیقی های مختلف از قبیل آرام، لایت، کلاسیک، جاز و حتی موسیقی راک پخش کرد. در پایان آزمایش او تاثیر موسیقی بر گیاهان رو اینگونه گزارش داد:
برای گیاهانی که موسیقی آرام، کلاسیک و یا جاز پخش شده بود، به سمت منبع موسیقی ( اسپیکر) کشیده شدن و حتی به پاه های اسپیکر برخورد کردند. اما گیاهانی که در معرض پخش موسیقی راک بودن، با رشدشون از اسپیکر فاصله گرفتن، برخلاف مورد قبل! انگار که گیاه از منبع نور دور شده باشد، تاثیر موسیقی راک همینقدر عجیب بود. اما این تمام مجرا نبود و در ادامه این گیاهان حالتی همانند آبیاری بیش از حد داشتند و از حالت طبیعی خارج شده بودند.
نحوه تاثیر گذاری موسیقی بر رشد گیاهان
نظریه علمی امواج صوتی در گیاهان به خوبی نحوه تاثیر گذاری موسیقی گل و گیاه رو توضیح میده.
درون گیاهان مایع شفافی به اسم سیتوپلاسم در جریان هست و مواد مغذی و پروتئین ها را به اندام ها میرساند. ارتعاش امواج صوتی و موسیقی باعث تحریک سیتوپلاسم میشه و سرعت حرکتش رو بیشتر میکنه. در طبیعت هم در مناطقی که آواز پرندگان و نسیم ملایم وجود داره، گیاهان رشد بهتری دارن.

تاثیر موسیقی بر شکوفه دهی
تاثیر موسیقی بر گیاهان علاوه بر کمک به رشد رویشی، به تولید شکوفه های بیشتر و با کیفیت تر منجر میشه. این امر به دلیل تاثیرات موسیقی بر فرایند های جنسی گیاهان و افزایش تولید هورمون های موثر بر شکوفه دهی رخ میدهد. استفاده از کود هم می تونه برای گیاهان رشد بسیار زیادی داشته باشه…
تاثیر موسیقی بر رنگ و زیبایی گیاهان
آزامایشاتی که برای اثبات تاثیر موسیقی بر گیاهان انجام شده بود، نشون دادن که موسیقی میتونه تاثیر قابل توجهی بر رنگ و زیبایی گیاهان داشته باشه. گیاهانی که به موسیقی های زیبا و شاد گوش داده بودند، رنگ های زیباتر و براق تری داشتن و طراوات و شادابیشان قابل توجه بود. این تاثیرات مربوط به فعالیت کروموزوم ها و فرایند های تولید رنگ در گیاهان هست.
تاثیر موسیقی بر حشرات و حیوانات
پژوهش های انجام شده نشون میدن موسیقی علاوه بر تاثیر بر روی گل و گیاه، در جذب حشرات و حیوانات تاثیر زیادی داره. صدای برخی از موسیقی ها حشرات رو جذب کرده و به سمت گیاهان هدایت میکنه. این مورد میتونه برای گیاهان بسیار مناسب باشه چون با جذب پرندگان و زنبور ها به گل و گیاه، گرده افشانی با کیفیت بهتری انجام میشه و پراکنش بذر ها بهتر اتفاق میفته.
تاثیر موسیقی بر گل هاعلاوه بر تاثیرات موسیقی بر روی رشد گیاهان، موسیقی میتونه بر گل ها هم تاثیر گذار باشه؛ بیشتر گل ها توانایی دریافت صدا و موسیقی رو دارن. پخش موسیقی برای این گل ها باعث زیبا تر و رنگارنگ تر شدن گل ها میشه و میتونه طول دوره گلدهی و همینطور کیفیت گل ها رو افزایش بده.
برای گیاهان موسیقی های شاد پلی کنید!
گیاهان موجودات لطیفی هستن که فقط با کمی عوض شدن آب و هوا حالشون دگرگون میشه. برای درک این موضوع نیازی نیست در پرورش گل و گیاه حرفه باشید. هر کسی با داشتن یک یا چند گلدان، یا همان پرورش لوبیا در دوره دبستان، که به سمت نور میچرخد متوجه میشه که گل و گیاه پر از درک و احساس هستن.
اگه نظریه تاثیر امواج صوتی بر گیاهان درست باشه، میتونیم طریقه تاثیر موسیقی بر گیاهان رو بر طبق مطالعات و بررسی های گیاه شناسان اینطوری توضیح بدیم که با هر فرکانس ایجاد شده از صدا، روزنه های گیاه با تصور ورود املاح باز میشه. با هر بار باز شدن غیر ارادی روزنه ها، گیاه به مواد معدنی و آب بیشتری نیاز پیدا میکنه و به این ترتیب رشد گیاه افزایش پیدا میکنه. در یک آزمایش موسیقی های مختلفی رو برای گیاهان پخش کردن و متوجه شدن موسیقی هایی که آهنگ شادتری داشتند، بر این روند تاثیری بیشتری داره.
توصیه هایی برای استفاده از موسیقی بر گیاهان
برای اینکه بهترین نتیجه رو از پخش موسیقی برای گیاهان بگیرید، به توصیه های زیر عمل کنید:

-
انتخاب موسیقی مناسب
تحقیقات انجام شده نشون میدن موسیقی های کلاسیک تاثیر بیشتری بر رشد سریع گیاه دارن؛ به همین دلیل بهتر هست موسیقی هایی با آهنگ آرام و ملایم برای گیاهان پخش شود.
-
تست حساسیت گیاه به موسیقی
برخی گیاهان ممکنه به صدا و موسیقی حساس باشن و فرکانس موسیقی براشون مناسب نباشه. به همین دلیل لازمه پخش موسیقی رو با یک تست کوچک شروع کنید و اگه واکنش گیاه به موسیقی مثبت بود، ادامه بدید.
-
زمان پخش موسیقی برای گیاهان
تنها یک بار در روز پخش موسیقی برای گیاهان کافی نیست و لازمه روزانه چند مرتبه در مدت کوتاهی موسیقی رو پخش کنید. مثلا روزانه سه الی چهار بار به مدت ۱۵ الی ۳۰ دقیقه موسیقی رو برای گیاهان پخش کنید.
-
فاصله منبع موسیقی از گیاه
برای اینکه موسیقی بیشترین تاثیر رو بر رشد گیاه داشته باشه، باید در فاصله مناسبی از گیاه قرار بگیره. بهتره منبع پخش موسیقی ( اسپیکر) در ۱ تا ۲ متری از گیاه قرار بگیره. این فاصله به گیاه کمک میکنه تا از ارتعاشات موسیقی بدون اینکه آسیبی بهش وارد بشه، استفاده کنن. گل فردوس نیز علاقه بسیاری به موسیقی داره و میتونه تاثیر بالایی روی این گیاه داشته باشه، پس با رعایت اصول به این گیاه هم رسیدگی بکنید.
نوع موسیقی مناسب برای گیاهان
نوع موسیقی که برای گیاهان پخش میشود، از عوامل مهمی هست که میتونه نقش زیادی بر رشد گیاه داشته باشه:
- موسیقی کلاسیک: این نوع موسیقی به دلیل هماهنگی با الگو های طبیعتی و آرامش بخش بودن، میتونه نتاثیر زیادی بر رشد گیاه داشته باشه. صدا های کلاسیک با تاثیر بر فعالیت سلولی رشد گیاه رو افزایش میدن.
- موسیقی ملودیک: استفاده از موسیقی های آرام و ملودیک، آرامش و تعادل در گیاهان رو افزایش میده و به بهبود رشدشون کمک میکنه.
- موسیقی نرمالیز: موسیقی های نرمالیز با صدای های خاص، فرکانسی تولید میکند که بر رشد گیاهان تاثیر گذار هست. قرار گرفتن گیاه در معرض پخش این نوع از موسیقی که صدای طبیعی مثل صدای آب، باد و پرندگان هست، رشد گیاهان رو تسریع میکنه.
- موسیقی آب یا دریا: صدای آب دریا، امواج و نواحی ساحلی که معمولا با ملودی آرامش بخش ترکیب میشه، یک موسیقی فوق العاده برای گیاهان هست و میتونه تاثیر زیادی بر حرکیت پروتوپلاسم در گیاه داشته باشه.
- موسیقی جنگل: این نوع موسیقی با صداهای طبیعی مثل آواز پرندگان، صدای باد در برگ ها و صدای جریان آب همراهه و یکی از موسیقی های مورد علاقه گیاهان به شمار میره.
- موسیقی آرامش بخش پیانو: موسیقی پیانو با آهنگ های آرامش بخش و یکدست، میتونه تمرکز گیاه رو افزایش بده و حس آرامش در گیاه ایجاد کنه.
سوالات رایج
در ادامه مهم ترین سوالات مربوط به تاثیر موسیقی بر گیاهان را پاسخ دادیم…
۱. آیا موسیقی بر رشد گیاهان تاثیر دارد؟
بله. پژوهش های صورت گرفته ثابت کردن پخش موسیقی مناسب برای گیاهان میتونه تاثیر مثبتی بر فرایند رشد و گلدهی گیاهان داشته باشه.
۲. آیا همه انواع موسیقی میتونه بر رشد گیاه تاثیر مثبتی داشته باشه؟
خیر، تحقیقات انجام گرفته نشون میدن که اکثر گیاهان به موسیقی های آرام واکنش نشون میدن و موسیقی های دیگه تاثیر چندانی بر رشد ندارن.
۳. کدام نوع موسیقی تاثیر بیشتری بر رشد گیاهان داره؟
موسیقی های آرام و کلاسیک در مقایسه با موسیقی های دیگه، بیشترین تاثیر رو بر روند رشد گیاهان داره.
۴. موسیقی چگونه بر رشد گیاهان تاثیر میگذارد؟
فرکانس موسیقی بر حرکت پروتوپلاسم موثر هست. پروتوپلاسم مایع شفافی در گیاه هست که مسئول جابه جایی و انتقال مواد مغذی و پروتئین به اندام های مختلف گیاه هست. به این ترتیب موسیقی با افزایش سرعت حرکت پروتوپلاسم کمک میکنه مواد مغذی بیشتر و بهتر در اختیار اندام ها قرار بگیره و گیاه بهتر رشد کنه.
۵. روزانه چقدر موسیقی برای گیاه پخش کنیم تا رشدش رو بهبود ببخشه؟
روزانه حداقل دو بار و هر بار به مدت ۱۵ الی ۳۰ دقیقه موسیقی ملایم برای گیاه پخش کنید تا موثر واقع بشه.
۶. آیا فاصله منبع پخش موسیقی از گیاه مهم است؟
بله. منبع یا اسپیکر پخش موسیقی باید در فاصله ۱ تا ۲ متری از گیاه قرار بگیره تا فرکانس موسیقی بتونه بر گیاه تاثیر گذار باشه.
۷. آیا همه گیاهان به پخش موسیقی واکنش نشان میدهند؟
تحقیقات نشون میدن اکثر گیاهان به موسیقی واکنش مثبتی دارن. اما در این میان گیاهانی هم وجود دارن که واکنشی به موسیقی نشان نمیدن.
جمع بندی
با توضیحاتی که داده شد مطمئنن متوجه شدید که تاثیر موسیقی بر گیاهان واقعیت داره و افسانه نیست. تحقیقات علمی و آکادامیک این موضوع را به اثبات رسانده اند. پخش موسیقی به طور مرتب برای گیاهان، به رشد سریعتر، گلدهی بهتر، درخشش بیشتر، طراوت و شادابی گیاهان کمک زیادی میکند. البته همه انواع موسیقی برای این کار مناسب نیستند، موسیقی هایی که با فرکانس گیاهان هم ارتعاش باشه، میتونه برای گیاهان تاثیر گذار باشه. موسیقی های شاد و کلاسیک در بین انواع مختلف موسیقی بیشترین تاثیر گذاری رو بر روی گیاهان داره. شما از کدوم آهنگ ها برای گیاهان خود استفاده می کنید؟







